»» HISTORIA FIZYKI W POLSCE ««
Pierwszym polskim uczonym podejmującym zagadnienia fizyki , ściślej
optyki, był w XIII wieku śląski filozof i przyrodnik Witelo, jednak dopiero
w XIV w . w Akademii Krakowskiej zajmowano się fizyką w większym stopniu . Pierwszą pracownię fizyczną założył w 1597 S. Pudłowski. W XVIIw.W.Magni wykonał w Warszawie,niezależnie od E. Torricellego, doświadczenie nad próżnią (1647), A. Kochański zaś wydał kilka rozpraw z mechaniki.W XVIII w. przy UJ utworzono tzw.kollegium fiz., na którego czele stali m.in. Jan Śniadecki i J. Jaśkiewicz. W okresie rozbiorów wielu
fizyków pol . pracowało za granicą ( m. in . M. Skłodowska-Curie ) ; do
ważniejszych wydarzeń tego okresu należy zorganizowanie na UJ przez Z .
Wróblewskiego pierwszego na świecie laboratorium kriogenicznego ( niskich
temperatur ) , gdzie w 1883 , wraz z K .
Olszewskim , skroplił tlen i azot z
powietrza ; b . duże znaczenie miały
teoret . prace M . Smoluchowskiego
dotyczące ruchów Browna i statyst .
interpretacji II zasady termodynamiki , a także prace W . Natansona o
procesach nieodwracalnych . Po I wojnie świat . szczególnego znaczenia
nabrał ośr . przy Uniw . Warsz . ( J . Wierusz-Kowalski , S. Pieńkowski) ,
w którym prowadzono gł . badania luminescencji , oraz ośr . badań przy
Wolnej Wszechnicy Pol.(L. Wertenstein ) . W 1931 powstał Zakład Fizyki
Teoret . Uniw . Warsz . ( Cz . Białobrzeski odkrywca roli ciśnienia
promieniowania w gwiazdach). Na Politechn. Warsz. pracował M. Wolfke
prekursor holografii , a na politechn . i uniw . we Lwowie wybitny
teoretyk W . Rubinowicz ( odkrywca reguł wyboru w fizyce kwantowej
i praw promieniowania kwadrupolowego) . Po II wojnie świat . badania fiz.
w Polsce koncentrują się na uniwersytetach i politechnikach , w Inst .
Fizyki PAN ( IF PAN ) , w Inst . Fizyki Jądr . (IFJ) oraz Inst . Badań Jądr.
( ob . Inst . Problemów Jądr . IPJ ) ; w zakresie fizyki doświadczalnej
prace z fizyki jądrowej i cząstek elementarnych są prowadzone gł . w
Warszawie w Inst. Fizyki Doświadczalnej Uniw. Warsz. (IFD UW) oraz w
IPJ ( A . Sołtan , M . Danysz , J . Pniewski ) , w Krakowie w IFJ i Inst .
Fizyki UJ ( H . Niewodniczański ) , Lublinie i Łodzi , badanie ciała
stałego w Warszawie w IFD UW i IF PAN (L. Sosnowski), w Poznaniu w
Inst . Fizyki UAM oraz Inst . Fizyki Molekularnej PAN ( A . Piekara , Sz .
Szczeniowski ; potem w Warszawie ) , badania opt . w Warszawie ( IFD
UW i IF PAN ) , w Toruniu ( UMK; A . Jabłoński ), Gdańsku i Poznaniu ,
badania w zakresie niskich temperatur w Inst. Niskich Temperatur i Badań
Strukturalnych we Wrocławiu , a także w Poznaniu (UAM) i w Warszawie
(IF PAN, IFD UW). Głównymi ośrodkami fizyki teoretycznej są Warszawa
( L . Infeld , W . Rubinowicz),Kraków i Wrocław .Fizycy pol. są zrzeszeni
w Pol . Tow . Fizycznym . Najważniejszymi czasopismami pol .z zakresu
fizyki są Acta Physica Polonica publikujące prace oryginalne w obcych
językach , oraz Postępy Fizyki i Delta , publikujące prace przeglądowe
i popularyzujące fizykę;
|