MENU
WSTĘP
HISTORIA
CIEKAWOSTKI
DOŚWIADCZENIA
ASTRONOMIA
WZORY
PRAWA
ZASADY
SŁAWNI  FIZYCY
PRZYRZĄDY
LINKI
AUTORZY

»» PRZYRZĄDY ««

»» URZĄDZENIA STOSOWANE W DOŚWIADCZENIACH ««
_____________________________________________________

Akcelerator - urządzenie służące do przyspieszania cząstek
naładowanych (np. elektronów, protonów lub jonów) czyli do
nadawania im odpowiedniej energii. Ze względu na sposób przyspieszania cząstek, a więc i konstrukcję, akceleratory
cząstek naładowanych dzieli się na elektrostat., liniowe,
wielkiej częstotliwości i kołowe.

_____________________________________________________

Akumulator - Akumulator, urządzenie do magazynowania energii.
W fazie ładowania przetwornicą energii (np. prądnicą) gromadzi
energię, którą następnie oddaje w fazie rozładowywania
odbiornikowi (np. latarce). W zależności od rodzaju magazynowanej energii rozróżniamy m.in. akumulatory: bezwładnościowe, cieplne,
hydrauliczne, pneumatyczne i najczęściej stosowane akumulatory elektryczne. Akumulatory łączy się szeregowo w baterie, by
uzyskać wyższe napięcie znamionowe. Akumulatory stosuje się
m.in. do zasilania przenośnej aparatury różnego typu
(np. pomiarowej), silników napędzających wózki elektryczne oraz
urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach.

_____________________________________________________

Amperomierz - amperomierz prądu stałego mierzy wartość
chwilową prądu stałego lub prądu wolnozmiennego, amperomierz
prądu przemiennego wartość skuteczną (rzadziej średnią) prądu przemiennego.
_____________________________________________________

Areometr - gęstościomierz, przyrząd służący do pomiaru gęstości
cieczy metodą wyporową (opartą na odwrotnej proporcjonalności pomiędzy gęstością badanej cieczy a głębokością zanurzenia w niej areometru). Ma formę zatopionej rurki szklanej (z wywzorcowaną podziałką), poszerzonej w dolnej części i obciążonej w najniższej
części rtęcią lub śrutem, w celu nadania mu pozycji pionowej i zapewnienia odpowiedniego stopnia zanurzenia. Zasada działania areometru oparta jest na prawie Archimedesa.
_____________________________________________________

Barometr - przyrząd służący do pomiaru ciśnienia atmosferycznego.
W zależności od zasady działania rozróżnia się barometry hydrostatyczne, obciążnikowo-tłokowe, barometry ze sprężstym elementem pomiarowym (np. aneroidem), które stanowią
podstawę barografu, i termobarometry.

_____________________________________________________

Bolometr - przyrząd do pomiaru energii promieniowania;
działanie opiera się na zjawisku zmiany oporu elektrycznego
czujnika wskutek jego ogrzania pod wpływem padającego promieniowania. Czujnik stanowią cienkie druciki lub folia,
wykonane z metalu, półprzewodnika lub
materiału nadprzewodzącego.
_____________________________________________________

Densytometr - przyrząd fotometryczny służący do badania gęstości optycznej wywołanych fotografii czarno-białych i barwnych (wykorzystuje się wówczas filtry niebieski, zielony i czerwony).
_____________________________________________________

Dylatometr - przyrząd do pomiaru rozszerzalności cieplnej ciał
stałych i cieczy. W najprostszym dylatometrze dla ciał stałych pręt określonej długości z badanego materiału umieszcza się między końcówkami śruby mikrometrycznej i ramienia dźwigni; przy
ogrzaniu pręt rozszerza się, powodując przesunięcie dźwigni;
mierzy się wielkość tego przesunięcia.
_____________________________________________________

Elektromagnes - przyrząd wytwarzający zjawiska magnetyczne pod wpływem prądu elektrycznego. Składa się z ferromagnetycznego
rdzenia i umieszczonej na nim cewki elektrycznej.
_____________________________________________________

Elekroskop - przyrząd do wykrywania stanu naelektryzowania przedmiotów, a także różnic potencjałów elektrycznych.
Składa się z obudowy metalowej, pręta metal. z kulą (wystającego
z obudowy), do którego są przymocowane 2 listki folii metal. Przy zetknięciu kuli z przedmiotem naelektryzowanym listki
rozchylają się o pewien kąt zależny od wartości
ładunku elektrycznego.
_____________________________________________________

Fotometr - przyrząd do pomiaru wielkości fotometrycznych:
światłości, natężenia oświetlenia, strumienia świetlnego . W
zależności od stosowanych odbiorników światła ( oko lub
odbiornik fotoelektr.) fotometry dzieli się na wizualne i obiektywne. Fotometrem wizualnym (subiektywnym) dokonuje się pomiarów światłości źródeł zwykle przez porównanie oświetlenia 2 powierzchni,
np. ekranu (fotometr Bunsena) lub kostki fotometrycznej (fotometr Lummera Brodhuna), źródłem wzorcowym i źródłem badanym. W fotometrze obiektywnym jako odbiorniki promieniowania stosuje
się gł. fotokomórki, fotoogniwa, fotorezystory, fotopowielacze i wyzyskuje zależność prądu elektr. płynącego przez układ
pomiarowy od wielkości strumienia świetlnego (fotometrem
tym dokonuje się pomiarów bezwzględnych).

_____________________________________________________

Galwanometr - zwykle o b. dużej czułości, do mierzenia b. małych prądów, napięć lub ładunków elektrycznych, zwykle metodą porównawczą. Stosowany także jako wskaźnik zaniku prądu, tzw. wskaźnik zera.
_____________________________________________________

Higrometr - przyrząd służący do wyznaczania wilgotności
powietrza. Najczęściej wykorzystuje się higrometr włosowy,
w którym odczytuje się zmiany długości włosa wywołane
zmianami wilgotności.
_____________________________________________________

Licznik Geigera-Mullera - gazowy detektor promieniowania jonizującego, pracujący w zakresie napięcia wyładowania
koronowego. Najczęściej jest to kondensator cylindryczny
wypełniony gazem szlachetnym. Katodę stanowią zewnętrzne
ścianki, anodę cienki drut przebiegający w osi symetrii. Wokół centralnej elektrody (anody) istnieje silne, niejednorodne pole elektryczne, wywołane przyłożonym napięciem. Pojawienie się
w tym obszarze swobodnego elektronu (np. w wyniku przejścia
cząstki promieniowania jonizującego) inicjuje wyładowanie
koronowe, ilość wytworzonych w nim swobodnych elektronów
zależy wyłącznie od parametrów detektora, nie zależy od
energii jonizującej cząstki. Wyładowanie jest gaszone dzięki domieszkom wieloatomowych cząstek organicznych, np. alkoholu
(w tzw. detektorach samogasnących) lub poprzez obniżenie
napięcia (w tzw. detektorach niesamogasnących).
_____________________________________________________

Manometr - ciśnieniomierz, przyrząd służący do wyznaczania
ciśnienia. Wyróżnia się manometry względne (dokonujące
pomiaru względem ciśnienia wzorcowego) lub bezwzględne
(ciśnieniem odniesienia jest próżnia).

_____________________________________________________

Mikroskop - przyrząd optyczny służący do uzyskiwania silnie powiększonych obrazów małych przedmiotów. Zasadniczo
zbudowany jest z tubusu zawierającego na swoich końcach okular
i obiektyw (oba działające jak soczewki skupiające). Ponadto
mikroskop optyczny posiada układ oświetlenia preparatu (kondensor)
i stolik preparatowy (czasami wyposażony w mikromanipulator).

_____________________________________________________

Pryzmat optyczny - bryła z przezroczystego materiału
ograniczona przynajmniej 2 nierównol. płaszczyznami.
Wiązka światła monochromatycznego przechodząc przez pryzmat optyczny zwykle dwukrotnie się załamuje, przy czym wielkość
kąta odchylenia zależy od kąta padania światła na pryzmat
optyczny, od kąta łamiącego pryzmatu optycznego i
współczynnika załamania materiału, z którego pryzmat optyczny
jest zrobiony; w pewnych warunkach na drugiej ściance pryzmatu
optycznego wiązka może ulec całkowitemu wewn. odbiciu
_____________________________________________________

Oscyloskop - czuły pomiarowy przyrząd elektron. stosowany
do badania i obserwowania zależności funkcyjnych między
2 zmiennymi wielkościami elektr. lub innymi wielkościami fiz., przetworzonymi na wielkości elektryczne.Oscyloskop umożliwia
badanie wielkości zmiennych w zakresie częstotliwości
od 0 do kilku GHz. Stosując urządzenia pomocnicze, można
uzyskać na ekranie oscyloskopu przebiegi charakterystyk
napięciowo-prądowych, częstotliwościowych, fazowych,
amplitudowych itp. badanych obwodów.
_____________________________________________________

Siłomierz - miernik siły. W zależności od konstrukcji rozróżnia się dynamometry mechaniczne, hydrauliczne i elektromechaniczne.

_____________________________________________________

Soczewka - Bryła z przeźroczystego materiału o współczynniku załamania innum niż otaczającego środowiska , ograniczona przynajmniej z jednej strony powirzchnią sferyczną. Jeden z podstawowych elementów przyżądów optycznych; służy do
wytwarzania, powiększania, odwracania itp. obrazu.
_____________________________________________________

Spektometr optyczny - przyrząd do pomiaru długości fali
w widmie opt.; może być pryzmatyczny lub siatkowy; rozróżnia
się spektrometr optyczny z wizualną obserwacją widma oraz spektrometr optyczny z foto- lub termoelektr. urządzeniem rejestrującym; badania widm przeprowadza się gł. metodą
pośrednią (przez porównanie badanego widma z widmem
wzorcowym). Znacznie większą dokładnością pomiarów
odznaczają się spektrometry interferencyjne, przeznaczone
do badania wąskich wycinków widma opt.
_____________________________________________________

Tachometr - przyrząd służący do mierzenia prędkości kątowej
ruchu obrotowego. Ze względu na zasadę wykonywania pomiaru wyróżnia się trzy rodzaje tachometrów: tachometry zliczające liczbę obrotów w pewnym czasie (zegarowe tachometry mechaniczne
i elektroniczne), tachometry porównujące ruch obrotowy z
częstością drgań wzorca wewnętrznego (tachometry
stroboskopowe) oraz tachometry przekształcające prędkość
kątową w inną wielkość fizyczną podlegającą pomiarowi
(tachometry odśrodkowe, tachometry indukcyjne).
_____________________________________________________

Teleskop Hubble'a - orbitalne obserwatorium astronomiczne NASA pracujące w zakresie światła widzialnego i bliskiego ultrafioletu, rozwinięcie konstrukcji satelity wywiadowczego (Satelita sztuczny). Masa 11,5 t, długość 13 m, orbita kołowa na wysokości 610 km. Umieszczony 25 IV 1990 (wahadłowiec Discovery).

_____________________________________________________

Termometr - przyrząd do pomiaru temperatury układu fiz. metodą stykową, tj. przy bezpośrednim kontakcie termometra z tym
układem; pomiar opiera się na zależności od temperatury wartości wielkości fiz. (tzw. właściwości termometrycznej, np. objętości,
oporu elektr.) danego ciała termometrycznego (np. rtęci zawartej
w zbiorniku termometra, drutu metal. o określonych parametrach), będącego w równowadze termicznej z badanym układem;

_____________________________________________________

Tor powietrzny - Przyrząd do badania ruchu jednostajnie zmiennego.
Na torze tym wózek porusza się bardzo małym tarciem. Po
włączeniu prądu uruchamia się zegar elektroniczny i jednocześnie
rusza wózek w stronę płytki. Dotykając jej powoduje wyłączenie
zegara. Wartość przyspieszenia można regulować kątem
nachylenia toru.

_____________________________________________________

Waga laboratoryjna - przyrząd laboratoryjny służący do dokładnego określania masy substancji sypkich, działający najczęściej
na zasadzie dźwigni równoramiennej lub poprzez pomiar
kąta skręcenia włókna kwarcowego.

_____________________________________________________

»» -------- Serwis o Fizyce i Astronomii -------- ««